लातूर (एल पी उगीले)
नागरिकांना सायबर गुन्ह्यांपासून सुरक्षित ठेवण्यासाठी लातूर जिल्हा पोलीस दलाच्या वतीने १ ऑक्टोबर २०२६ पासून सायबर जनजागृती महिना राबविण्यात येत आहे. या उपक्रमांतर्गत दररोज सायबर गुन्ह्यांच्या वेगवेगळ्या प्रकारांबाबत नागरिकांना माहिती देऊन त्यांच्यामध्ये जागरूकता निर्माण केली जात आहे. याच अनुषंगाने बनावट कस्टमर केअर नंबरच्या माध्यमातून होणारी आर्थिक फसवणूक या विषयावर विशेष जनजागृती करण्यात येणार आहे.
या मोहिमेदरम्यान बसस्थानके, रेल्वेस्थानके तसेच वाहतूक सिग्नल अशा गर्दीच्या ठिकाणी नागरिकांना बनावट कस्टमर केअर नंबर, फसव्या ऑनलाइन सेवा आणि इतर सायबर गुन्ह्यांबाबत मार्गदर्शन करण्यात येणार आहे. नागरिकांनी डिजिटल व्यवहार करताना कोणती खबरदारी घ्यावी, फसवणूक झाल्याचे लक्षात आल्यास तातडीने काय करावे, याबाबतही माहिती दिली जाणार आहे.
बनावट कस्टमर केअर नंबरच्या जाळ्यात अडकू नका!
आज अनेक नागरिक बँकिंग सेवा, ऑनलाइन खरेदी, मोबाईल रिचार्ज, वीजबिल, विमा, कुरिअर, रेल्वे तिकीट तसेच विविध डिजिटल सेवांशी संबंधित तक्रारींचे निराकरण करण्यासाठी इंटरनेटवर कस्टमर केअर नंबर शोधतात. सायबर गुन्हेगार याच गोष्टीचा गैरफायदा घेतात. ते अधिकृत ग्राहक सेवा क्रमांकासारखे दिसणारे बनावट नंबर इंटरनेटवर, सोशल मीडियावर किंवा विविध ऑनलाइन प्लॅटफॉर्मवर प्रसिद्ध करतात. अशा नंबरवर संपर्क साधणाऱ्या नागरिकांना मदतीच्या बहाण्याने जाळ्यात ओढून त्यांची आर्थिक फसवणूक केली जाते.
उदाहरणार्थ, एखाद्या नागरिकाला ऑनलाइन खरेदी केलेल्या वस्तूचा परतावा मिळवायचा असल्यास किंवा बँक खात्यातील व्यवहाराबाबत तक्रार करायची असल्यास तो इंटरनेटवर कस्टमर केअर नंबर शोधतो. सर्चमध्ये दिसणारा नंबर अधिकृत आहे, असे समजून नागरिक त्यावर फोन करतात. त्यानंतर समोरील व्यक्ती स्वतःला संबंधित कंपनीचा कर्मचारी असल्याचे सांगून बँक खात्याची माहिती, ओटीपी, यूपीआय पिन किंवा अन्य गोपनीय माहिती मागू शकते. काही प्रकरणांत लिंक पाठवून ती उघडण्यास, अज्ञात ॲप डाउनलोड करण्यास किंवा स्क्रीन शेअर करण्यास सांगितले जाते. नागरिकांनी अशा सूचनांवर विश्वास ठेवल्यास त्यांच्या खात्यातून पैसे काढले जाण्याचा धोका असतो.
कस्टमर केअरच्या नावाखाली फसवणुकीचे प्रमुख प्रकार
१. बनावट हेल्पलाइन नंबर : इंटरनेटवर अधिकृत ग्राहक सेवा क्रमांकासारखा दिसणारा नंबर टाकून नागरिकांना फोन करण्यास प्रवृत्त केले जाते.
२. ओटीपी आणि यूपीआय पिनची मागणी : तक्रार सोडविण्याच्या किंवा पैसे परत मिळवून देण्याच्या बहाण्याने गोपनीय माहिती विचारली जाते.
३. बनावट परतावा प्रक्रिया : रिफंड मिळवून देण्यासाठी लिंकवर क्लिक करण्यास, क्यूआर कोड स्कॅन करण्यास किंवा यूपीआय पिन टाकण्यास सांगितले जाते.
४. स्क्रीन शेअरिंग ॲपचा वापर : मोबाईलमधील अडचण दूर करण्याच्या नावाखाली अज्ञात ॲप डाउनलोड करण्यास सांगून नागरिकांच्या स्क्रीनवरील माहिती पाहण्याचा किंवा त्यांच्या व्यवहारांमध्ये हस्तक्षेप करण्याचा प्रयत्न केला जातो.
५. सोशल मीडियावरील बनावट मदत : अधिकृत कंपनीच्या नावाने तयार केलेल्या बनावट खात्यांद्वारे नागरिकांच्या तक्रारींना प्रतिसाद देऊन त्यांच्याकडून गोपनीय माहिती मिळवली जाते.
नागरिकांनी कोणती खबरदारी घ्यावी?
- कस्टमर केअर नंबर शोधताना केवळ सर्च इंजिनमध्ये सर्वप्रथम दिसणाऱ्या नंबरवर विश्वास ठेवू नका. संबंधित कंपनीच्या अधिकृत वेबसाइटवरील किंवा अधिकृत ॲपमधील संपर्क तपशील वापरा.
- बँक, कंपनी किंवा कोणताही कस्टमर केअर प्रतिनिधी असल्याचे सांगणाऱ्या अनोळखी व्यक्तीला ओटीपी, एटीएम किंवा डेबिट कार्डचा पिन, यूपीआय पिन, पासवर्ड अथवा संपूर्ण कार्ड तपशील सांगू नका.
- पैसे प्राप्त करण्यासाठी सामान्यतः यूपीआय पिन टाकण्याची आवश्यकता नसते. पैसे मिळवून देण्याच्या नावाखाली पिन टाकण्यास सांगितल्यास सावध राहा.
- अनोळखी व्यक्तीने पाठविलेल्या लिंकवर क्लिक करू नका. अज्ञात ॲप डाउनलोड करू नका किंवा मोबाईलचा स्क्रीन शेअर करू नका.
- क्यूआर कोड स्कॅन करण्यापूर्वी व्यवहाराचा उद्देश समजून घ्या. पैसे पाठविण्याची विनंती असल्यास प्राप्तकर्त्याची माहिती तपासा.
- गुगल सर्च, सोशल मीडिया पोस्ट किंवा ऑनलाइन जाहिरातींमध्ये दिसणारा प्रत्येक ग्राहक सेवा क्रमांक अधिकृत असेलच असे नाही.
- संशयास्पद कॉल आल्यास फोन बंद करा आणि संबंधित कंपनीशी तिच्या अधिकृत माध्यमातून संपर्क साधा.
फसवणूक झाल्यास तातडीने काय करावे?
सायबर आर्थिक फसवणूक झाल्याचे लक्षात येताच वेळ न घालवता राष्ट्रीय सायबर गुन्हे हेल्पलाइन क्रमांक १९३० वर संपर्क साधावा. तसेच "www.cybercrime.gov.in" (https://www.cybercrime.gov.in) या अधिकृत संकेतस्थळावर तक्रार नोंदवावी. व्यवहाराचा संदेश, संबंधित फोन नंबर, स्क्रीनशॉट, बँक व्यवहाराचा तपशील आणि उपलब्ध पुरावे सुरक्षित ठेवावेत. आपल्या बँकेलाही तातडीने कळवावे, जेणेकरून पुढील नुकसान टाळण्यासाठी आवश्यक कार्यवाही करता येईल.
सायबर फसवणुकीच्या घटनांमध्ये सुरुवातीच्या काही वेळेत तक्रार केल्यास संबंधित व्यवहारावर आवश्यक कार्यवाही होण्याची शक्यता वाढते. त्यामुळे फसवणूक झाल्यानंतर विलंब न करता त्वरित तक्रार करणे महत्त्वाचे आहे.
नागरिकांच्या सुरक्षिततेसाठी लातूर पोलिसांचा पुढाकार
सायबर जनजागृती महिन्याच्या माध्यमातून लातूर जिल्हा पोलीस दल नागरिकांना विविध प्रकारच्या ऑनलाइन फसवणुकीपासून सावध राहण्याचे आवाहन करीत आहे. आजच्या विशेष मोहिमेद्वारे बसस्थानके, रेल्वेस्थानके आणि वाहतूक सिग्नलवरील नागरिकांपर्यंत सायबर सुरक्षेचा संदेश पोहोचविण्यात येणार आहे. दैनंदिन जीवनात मोबाईल आणि इंटरनेटचा वापर वाढत असताना डिजिटल व्यवहारांबाबत सजग राहणे आवश्यक आहे.
“कस्टमर केअर नंबरची खात्री करा, गोपनीय माहिती कोणालाही देऊ नका आणि सायबर फसवणूक झाल्यास तातडीने १९३० वर संपर्क साधा,” असे आवाहन लातूर जिल्हा पोलीस दलाच्या वतीने नागरिकांना करण्यात येत आहे.
सायबर गुन्हे रोखण्यासाठी केवळ पोलिसांचे प्रयत्न पुरेसे नसून प्रत्येक नागरिकाने डिजिटल व्यवहारांमध्ये सतर्क राहणे आवश्यक आहे. नागरिकांची जागरूकता हीच सायबर गुन्हेगारांविरुद्धची प्रभावी सुरक्षा ठरू शकते.
Responses (0 )